12 สิงหาคม 2565

“จ่าทวี” ครูพุทธศิลป์ด้านการหล่อ-ปั่นพระพุทธชินราช ที่งดงามของแผ่นดิน

image

พิษณุโลก ถือว่าเป็นเมืองประวัติศาสตร์อันยาวนาน ที่น่าสนใจอีกจังหวัดหนึ่งของเมืองไทย แต่ที่สำคัญนอกจากทางประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวมากมายแล้ว จังหวัดพิษณุโลกยังมีชื่อเสียง คือเป็นแหล่งสร้างงานพุทธศิลป์ที่มีความงดงาม ขึ้นชื่อ เป็นที่รู้จักที่สร้างรายได้สู่จังหวัดพิษณุโลกอย่างมากคือการ ปั้น หล่อพระพุทธรูปโดยเฉพาะพระพุทธชินราช จำลอง ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดดเด่นด้วยรูปแบบที่ลงตัว สมส่วน ยากที่จะเลียนแบบได้ นั่นก็คือผลงานของจ่าสิบเอก ดร.ทวี บูรณเขตต์ หรือ ที่หลายคนเรียกว่า ลุงจ่าทวี ผู้บุกเบิก นำพาผู้คนมาฝึกอาชีพงานปั้นหล่อพระคนแรกของจังหวัดพิษณุโลก จนปัจจุบันจังหวัดพิษณุโลก และเป็นปราชญ์ที่ขึ้นชื่อในผลงานด้านการปั่นหล่อพระพุทธรูปของเมืองไทย

งานพุทธศิลป์ที่ได้รับการยกย่องถึงฝีมือการปั้น-หล่อของจ่าทวีคือพระพุทธชินราชที่สามารถปั้น-หล่อ รังสรรค์ออกมาได้อย่างงดงามมีสัดส่วนที่คล้ายคลึงกับองค์จริงถูกต้องตรงตามรูปแบบของอัตลักษณ์ไว้ซึ่งความงดงามของพระพักตร์และสัดส่วนพระพุทธชินราชที่ปั้นหล่อด้วยฝีมือของจ่าทวีได้อาศัยการถอดต้นแบบมาจากองค์พระพุทธชินราชที่ประดิษฐานณวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหารจังหวัดพิษณุโลก

การปั้น-หล่อองค์พระพุทธชินราชที่มีความแตกต่างจากในอดีตโดยการนำท้าวเวสสุวรรณและอาฬวกยักษ์จำนวน 2 ตนมาไว้บริเวณด้านข้างขององค์พระพุทธชินราชจนเป็นที่ยอมรับของพุทธศาสนิกชนชาวไทยและชาวต่างประเทศที่ต่างนับถือว่า “จ่าทวี” คือครูของช่างทั้งหลายที่ปั้น-หล่อพระพุทธชินราชในยุคนี้ได้มีความงดงามยิ่งนักและยังสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้จนได้รับยกย่องให้เป็นเพชรน้ำเอกแห่งวงการช่างศิลป์ในการปั้นหล่อพระพุทธรูปทีเดียว

จ่าสิบเอก ดร.ทวี บูรณะเขตต์ กล่าวว่า หลักการที่ยึดถือปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานพุทธศิลป์มาโดยตลอดคือผู้สร้างพระพุทธรูปต้องมีความตั้งใจที่ดียึดถือหลักพระพุทธศาสนานำมาปฏิบัติให้ตัวเองมีจิตใจที่สงบ  สะอาด หลีกเลี่ยงจากอบายมุขทั้งปวงดำรงตนอยู่ในศีล 5 เมื่อมีจิตใจที่ดีแล้วก็สามารถทำงานได้ดีทั้งยังต้องมีจิตมุ่งมั่นปรารถนาดีที่จะมีส่วนช่วยค้ำจุนดำรงไว้ซึ่งพระพุทธศาสนา

การทำงานศิลปะนั้นต้องอาศัยความพยายามความตั้งใจความอดทนรวมถึงมีจิตใจที่มุ่งมั่นงานพุทธศิลป์ปั้นหล่อพระพุทธรูปผู้ทำต้องมีจิตใจบริสุทธิ์ตั้งมั่นอยู่ในคุณธรรมชมการถ่ายทอดสดให้เยาวชนมีใจที่จะอนุรักษ์ในงานศิลปะก็ต้องสอนตั้งแต่ยังเด็กให้เกิดการซึมซับพ่อแม่ต้องทำเป็นตัวอย่างต้องช่วยกันคนละไม้คนละมือเท่านี้ทุกคนก็จะช่วยกันอุ้มชูศิลปะของชาติรักษาความเป็นชาติให้คงอยู่ต่อไป

สำหรับจ่าสิบเอก ดร.ทวี บูรณเขตต์ เป็นปูชนียบุคคล ของจังหวัดพิษณุโลก เกิดเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2475 ที่บ้านคลองเตาไห ต.หัวรอ อ.เมือง จ.พิษณุโลก เนื่องจากครอบครัวมีฐานะไม่ดี และมีพี่น้องมากท่านจึงจบการศึกษาเพียงมัธยมศึกษาปีที่ 3 ท่านจึงต้องช่วยพ่อแม่ทำงานต่างๆ นอกจากนี้ยังเป็นผู้ใฝ่หาความรู้อยู่ตลอดเวลา จ่าสิบเอกทวี ท่านได้สมัครเข้ารับราชการทหาร ในปี พ.ศ. 2498 ได้รับยศสิบตรี ตำแหน่งช่างเขียนฝ่ายยุทธโยธา ภาคทหารบกที่ 3 จ.พิษณุโลก ในระหว่างรับราชการทหาร ท่านได้มีโอกาสไปฝึกงานการหล่อโลหะที่กองหัตถศิลป์ กรมศิลปากรทำให้มีโอกาสพบกับ ศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี  ซึ่งถือว่าเป็นปราชญ์ด้านปฏิมากรรมในยุคนั้น  รวมทั้งอาจารย์ท่านอื่นในด้านศิลปกรรม คอยประสิทธิ์ประสาทวิชาการปั่น หล่อโลหะให้ จ่าสิบเอกทวี รับราชการทหาร จนถึงปี 2521 จึงลาออกเพื่อมาประกอบอาชีพส่วนตัวคือการรับจ้างปั้นหล่อพระพุทธรูป โดยเฉพาะพระพุทธชินราช ที่มีความงามเป็นอย่างมาก

ด้วยจ่าทวีใช้ความรู้ในวิชาการปั้น-หล่อมาถ่ายทอดให้แก่ช่างด้วยตนเองจนปัจจุบันผู้รับการถ่ายทอดหลายต่อหลายรุ่นสามารถนำไปสร้างอาชีพโรงหล่อพระกันได้อย่างกว้างขวางในวันนี้จ่าสิบเอกดร. ทวีบูรณเขตต์ ด้วยวัย90 ปีมีลูกๆ ที่สืบทอดปนิธานที่ตั้งไว้  โดยเฉพาะนายธรรมสถิตย์ บูรณเขตต์ บุตรชายคนโต ที่อยากให้ความรู้ของบิดาไม่สูญหาย ให้เยาวชนรุ่นหลังได้เห็นคุณค่าของภูมิปัญาท้องถิ่นชาวไทย

จากฝีมือในการหล่อพระพุทธชินราช อันยาวนานของจ่าสิบเอกทวี บูรณเขตต์ ได้ถ่ายทอดความรู้จากลูกศิษย์ลูกหา หรือ ชาวบ้านที่สนใจในการหล่อพระ มาตั้งแต่ปี 2521 จากรุ่นสู่รุ่น จนสร้างงาน สร้างอาชีพ ให้กับลูกศิษย์หรือชาวบ้าน มาจำนวนมาก อีกทั้งมีผลงานในการหล่อพระพุทธชินราช อันงดงาม ทำให้จ่าสิบเอกดร. ทวีบูรณเขตต์ ได้รับการเชิดชูเกียรติต่างๆมากมาย อาทิ มี เครื่องหมายเชิดชูเกียรติเป็นบุคคลดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาช่างฝีมือ แขนงช่างหล่อ จากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ ในปี 2516 ,ได้รับพระราชทานปริญญาครุศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาศิลปศึกษา จากสภาการฝึกหัดครู ในปี 2527 , รับโล่ประกาศเกียรติคุณยกย่อง เป็นครูศิลป์ของแผ่นดิน ประจำปี 2560 , ได้รับรางวัลเพชรสยามประจําปี 2564 สาขาช่างฝีมือ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, ได้โล่ประกาศเกียรติคุณรางวัลข้าของแผ่นดินด้านการส่งเสริมศาสนาและวัฒนธรรมประจำปี 2564 จาก สำนักงานเอกลักษณ์ของชาติสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นต้น

จ่าสิบเอก ดร.ทวี บูรณเขตต์แม้ในวัยที่ล่วงเลยมาถึง 90  ปีแต่ยังมุ่งมั่นสร้างสรรค์งานพุทธศิลป์ปั้นหล่อพระพุทธรูปให้คงคุณค่าชิ้นงานพุทธศิลป์อันล้ำค่าเพื่อกระตุ้นจิตสำนึกให้ทุกคนในสังคม ได้ช่วยกันรักษารูปแบบวัฒนธรรมอันดีงามโดยเฉพาะงานด้านศิลปะซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของชาติ

บทความโดย : ธเนส อนุดิษฐ จ.พิษณุโลก

ภาพข่าว

ข่าวล่าสุด

เสริมสวัสดิการตำรวจมอบอุปกรณ์ตัดผมอำนวยสะดวกลดค่าใช้จ่าย

เสริมสวัสดิการตำรวจนครสวรรค์ มอบอุปกรณ์ตัดผมอำนวยสะดวกลดค่าใช้จ่าย

มอบทุนนักกีฬาสอยคิว สู้ศึกสนุกเกอร์โลก

มูลนิธิกองทุนพัฒนาการกีฬา มอบทุนฝึกซ้อมให้ “เอฟ นครนายก” และ “หมู ปากน้ำ” เตรียมสู้ศึกสนุกเกอร์ชิงแชมป์โลก

นครศรีธรรมราช l ทลายเครือข่ายบ่าวสิชล ยึดยาเสพติดมูลค่า 114 ล้าน

แม่ทัพภาคที่ 4 แถลงผลการจับกุมขบวนการค้ายาเสพติดข้ามชาติ พร้อมของกลางยาไอซ์ และยาบ้า รวมมูลค่ากว่า 114 ล้านบาท